Το δίλημμα της Ευθανασίας

Το δίλημμα της ΕυθανασίαςΈνα από τα ζητήματα που έχει απασχολήσει βαθιά το σύγχρονο άνθρωπο είναι αυτό της ευθανασίας. Η ευθανασία σημαίνει ουσιαστικά τον “καλό (ανώδυνο) θάνατο”, είναι δε ο νομικός όρος που έχει επικρατήσει για τη θανάτωση από οίκτο ενός ανθρώπου με ιατρικά μέσα. Πρόκειται για ένα από τα ερωτήματα που έχει προβληματίσει τους σκεπτόμενους ανθρώπους από την αρχή της φιλοσοφίας.

Η ευθανασία είναι σήμερα παράνομη στις περισσότερες χώρες. Το δίλημμα που έχει προκύψει κυρίως είναι κατά πόσο μια τέτοια πράξη είναι ηθική ή ανήθικη. Σίγουρα η απάντηση στο δίλημμα αυτό είναι που θα καθορίσει τελικά και την τοποθέτηση της ευθανασίας εντός ή εκτός νόμου.

Μπορούμε καταρχήν να διακρίνουμε την ευθανασία σε δύο τύπους, την εκούσια και την ακούσια. Η εκούσια ευθανασία είναι η εθελοντική σχετική συγκατάθεση του ασθενή. Πρόκειται για τις περιπτώσεις που ο ασθενής ζητά από το γιατρό του να τον βοηθήσει να τερματίσει τη ζωή του όταν υποφέρει πολύ και δεν υπάρχει ελπίδα θεραπείας του. Είναι οι περιπτώσεις που η ζωή του ανθρώπου δεν έχει πια καμιά αξιοπρέπεια και καμιά ποιότητα, αλλά κι εκείνες που ο ασθενής επιζητεί να απαλλάξει πια την οικογένεια από το βάρος του, οικονομικό και συναισθηματικό.

Αυτός ο τύπος ευθανασίας έχει τα λιγότερα ζητήματα. Το πρώτο έχει να κάνει με τη διανοητική κατάσταση και ικανότητα του ασθενή. Είναι όντως η έκκλησή του για ευθανασία αποτέλεσμα καθαρής σκέψης και απόφασης; Ωστόσο η διανοητική κατάσταση του ατόμου μπορεί εύκολα να αποδειχτεί.

Ένα άλλο ζήτημα είναι η κοινωνική πίεση που απορρέει από μια τέτοια απόφαση. Και πάλι υποστηρίζεται ότι, αν το άτομο αποδειχτεί διανοητικά ικανό, δεν θα αποτελεί ζήτημα και ο νόμος δεν θα έπρεπε να αμφισβητεί ή να διαφωνεί με την απόφασή του για ευθανασία.

Εδώ υπεισέρχεται και το ζήτημα της θρησκείας, η οποία συχνά δεν επιτρέπει την αυτοκτονία, μορφή της οποίας θεωρείται από πολλούς και η ευθανασία. Επιχειρήματα εδώ, οι διαφορετικές πιθανόν θρησκευτικές πεποιθήσεις του ασθενή, που δεν επιτρέπουν ουσιαστικά στην πολιτεία να θεσπίσει ανάλογη απαγόρευση γι’ αυτό το είδος ευθανασίας στηριζόμενη σε θρησκευτικές αντιλήψεις, αφού τότε είναι σαν να εξαναγκάζει τον ασθενή να τις αποδεχτεί.

Από την άλλη έχουμε την ακούσια ευθανασία, που είναι η απόφαση των κοντινών προσώπων του ασθενή να θέσουν τέλος στη ζωή αυτού. Αυτή η χωρίς συγκατάθεση ευθανασία είναι πιο περίπλοκη περίπτωση. Υπάρχουν, π.χ., περιπτώσεις όπου φίλοι και συγγενείς δεν έχουν ομόφωνη άποψη για το ζήτημα. Κι αυτό γίνεται πιο δύσκολο όταν ο ασθενής δεν είναι σε θέση να επικοινωνήσει. Δεδομένου ότι η ευθανασία είναι παράνομη στις περισσότερες χώρες, δεν υπάρχουν νόμοι οι οποίοι να καθορίζουν ποιος έχει τον τελικό λόγο σε μια τέτοια απόφαση αν ο ασθενής έχει χάσει επαφή με το περιβάλλον.

Συχνά προβάλλεται ως επιχείρημα για την άρση της απαγόρευσης της ευθανασίας το γεγονός ότι επιτρέπεται η ευθανασία στα ζώα, όπως γίνεται στην περίπτωση, π.χ., που ένα άλογο σπάσει το πόδι του με τη συνδρομή του κτηνιάτρου.

Σίγουρα η ευθανασία είναι ένα ζήτημα σύνθετο, που εξαρτάται από τις φιλοσοφικές, μεταφυσικές και ηθικές ανησυχίες και αντιλήψεις των ανθρώπων, ακόμα κι εκείνων που διατυπώνουν τους νόμους, ως εκ τούτου δύσκολα θα νομιμοποιηθεί ευρέως τα επόμενα πολλά χρόνια.